NIK przyjrzała się, jak pod względem bezpieczeństwa przygotowane są elbląskie obiekty użyteczności publicznej. Kontrolerzy sprawdzili Urząd Miejski, CSE „Światowid” oraz Muzeum Archeologiczno-Historyczne. Nie wszędzie wypadło to dobrze.
Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła poziom bezpieczeństwa w obiektach użyteczności publicznej w województwach warmińsko-mazurskim i podlaskim, czyli w regionach przygranicznych, w których plany zarządzania kryzysowego wskazały na zagrożenia wynikające z sytuacji geopolitycznej. Kontrola dotyczyła okresu od 1 stycznia 2022 r. do 17 października 2025 r. W Elblągu objęto nią trzy obiekty: Urząd Miejski, Centrum Spotkań Europejskich „Światowid” oraz Muzeum Archeologiczno-Historyczne.
Z ustaleń NIK wynika, że w obu województwach praktyczne sprawdzenie organizacji i warunków ewakuacji na wypadek pożaru przeprowadzano zaledwie w 36 proc. skontrolowanych obiektów. Problem wynika m.in. z przepisów, które uzależniają obowiązek próbnej ewakuacji od liczby stałych użytkowników obiektu. W praktyce oznacza to, że placówka, w której na co dzień pracuje mniej niż 50 osób, może nie mieć obowiązku przeprowadzania takich ćwiczeń, nawet, gdy liczba odwiedzających była wielokrotnie wyższa.
Bezpośrednie powiązanie obowiązku ćwiczeń praktycznych z liczbą stałych użytkowników obiektu stanowi zdaniem NIK nieakceptowalnie wysokie ryzyko, że w obiektach, w których stale zatrudnionych jest mniej niż 50 osób, ale czasowo może w nich przebywać wielokrotnie więcej, pracownicy ani nie nabywają, ani nie utrwalają umiejętności reagowania w sytuacji zagrożenia. W związku z ustaleniami kontroli NIK zawnioskowała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odpowiednią zmianę rozporządzenia, polegającą na określeniu progu obowiązku praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji w oparciu o maksymalną pojemność obiektu, a nie liczbę jego stałych użytkowników
– tłumaczy Bartłomiej Pograniczny, rzecznik prasowy NIK.
Urząd Miejski bez próbnej ewakuacji przez prawie cztery lata
Jednym z przykładów wskazanych przez kontrolerów jest Urząd Miejski w Elblągu. W budynkach przy ul. Łączności 1 i 2 przez blisko cztery lata nie przeprowadzano próbnej ewakuacji. Poprzednie ćwiczenia odbyły się 23 października 2021 r., a kolejne dopiero 4 lipca 2025 r. Tymczasem zgodnie z przepisami powinny być organizowane co najmniej raz na dwa lata.
Brak praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji uniemożliwił weryfikację skuteczności przyjętych procedur, dokonanie oceny przygotowania użytkowników obiektu do reagowania na wystąpienie sytuacji kryzysowych oraz identyfikację ewentualnych zagrożeń. Miało to wpływ na obniżenie poziomu bezpieczeństwa pożarowego i gotowości do działania w sytuacjach zagrożenia. W wyjaśnieniu z dnia 27 czerwca 2025 r., działając z upoważnienia Prezydenta, Sekretarz Miasta wskazał, iż w latach 2022–2025 nie przeprowadzono praktycznego sprawdzenia organizacji i warunków ewakuacji obiektów Urzędu z uwagi na trwający stan zagrożenia epidemicznego i realizację większej liczby zadań w związku z przyjęciem obywateli Ukrainy. Sekretarz zadeklarował przeprowadzenie ewakuacji do końca III kwartału br. NIK zauważa jednak, iż stan zagrożenia epidemicznego w Polsce zniesiony został z dniem 1 lipca 2023 r., toteż nie było przeszkód, aby przeprowadzić próbną ewakuację we wrześniu 2023 r.
– wskazuje NIK.
W Urzędzie Miejskim stwierdzono również nieprawidłowość polegającą na niewyznaczeniu imiennie osób odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy i ewakuację. Ogólna ocena zapewnionej ochrony, zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz wewnętrznych procedur bezpieczeństwa w urzędzie wypadła jednak pozytywnie.
Co z instytucjami kultury?
CSE „Światowid” również uzyskało pozytywną ocenę za utrzymanie i bezpieczne użytkowanie budynków przy Placu Jagiellończyka oraz CT Promyk przy ul. Browarnej. Kontrolerzy docenili sprawne działanie monitoringu i dozoru, jednak również w tym przypadku pojawiły się uchybienia dotyczące ćwiczeń ewakuacyjnych.
W obiekcie przy Placu Jagiellończyka 1 przez 38 miesięcy nie zapewniono przeprowadzenia praktycznego sprawdzenia ewakuacji. Poprzednie ćwiczenia odbyły się 27 czerwca 2022 r., a kolejne przeprowadzono dopiero w trakcie kontroli NIK, 25 sierpnia 2025 r. Kontrolerzy uznali to zaniechanie za niezgodne z rozporządzeniem o ochronie przeciwpożarowej oraz Instrukcją Bezpieczeństwa Pożarowego.
Najwięcej uwag kontrolerzy mieli do elbląskiego muzeum. W ocenie NIK „Muzeum pod względem organizacyjnym nie było w wystarczającym stopniu przygotowane do realizacji zadań związanych z utrzymaniem i bezpiecznym użytkowaniem należących do niego budynków”.
Muzeum pod względem organizacyjnym nie było w wystarczającym stopniu przygotowane do realizacji zadań związanych z utrzymaniem i bezpiecznym użytkowaniem należących do niego budynków stanowiących obiekty użyteczności publicznej. Zadania z tego zakresu wprawdzie określono w prawidłowy sposób w regulaminie organizacyjnym Muzeum oraz w zakresach czynności pracowników, to jednak opracowane dla budynków Muzeum Instrukcje Bezpieczeństwa Pożarowego nie zostały do dnia 19 września 2025 r. zaktualizowane. Instytucja nie posiadała także dokumentacji potwierdzającej zapoznanie pracowników z tymi instrukcjami. Ponadto, w zakresie czynności jednego z pracowników nie wskazano, iż realizował on zadania z zakresu zapewnienia dostępności dla osób z niepełnosprawnościami
– podkreśla NIK w wystąpieniu pokontrolnym.
Źródło: NIK
