Europa obraduje w Elblągu. „Chcemy pokazać problemy regionu po agresji Rosji na Ukrainę”

– Nie dbamy tylko o bezpieczeństwo Polski czy regionów sąsiadujących z Federacją Rosyjską czy Białorusią, strzeżemy granic Unii Europejskiej – mówił w Elblągu marszałek Marcin Kuchciński. Dziś (10 kwietnia) do miasta przyjechali przedstawiciele kilkunastu krajów UE, by rozmawiać o przyszłości regionów przygranicznych.

W Elblągu trwa wyjazdowe posiedzenie komisji CIVEX Europejskiego Komitetu Regionów. Biorą w nim udział samorządowcy, politycy i eksperci z Polski, Litwy, Szwecji, Chorwacji, Łotwy, Węgier, Słowenii, Francji, Niemiec, Estonii, Włoch, Finlandii i Czech. Temat jest jeden: wyzwania regionów przygranicznych UE.

Chcemy pokazać, jak wygląda nasz region i z jakimi problemami mierzymy się po 2022 roku, czyli po agresji Rosji na Ukrainę. Wczoraj byliśmy w Braniewie, rozmawialiśmy z burmistrzem i starostą. Odwiedziliśmy też przejście graniczne w Grzechotkach, które zrobiło na naszych gościach ogromne wrażenie. Dla nas granica z Federacją Rosyjską to codzienność, dla nich zupełnie inna rzeczywistość

– mówił marszałek województwa warmińsko-mazurskiego Marcin Kuchciński.

Jak podkreślił, skutki wojny trwającej za granicą są widoczne w wielu obszarach. – Jeżeli burmistrz Braniewa mówi o tym, że w ciągu czterech lat liczba mieszkańców spadła z 18 do 14 tysięcy, to jest to jeden z przykładów. Kolejny to ograniczenie współpracy gospodarczej z Rosją i utrata środków z programu Interreg Polska–Rosja – blisko 100 mln euro, które zostały tylko częściowo zrekompensowane. Branża turystyczna, będąca silną gałęzią naszej gospodarki, również odczuwa skutki. Brak poczucia bezpieczeństwa sprawia, że trudniej rozwijać ten sektor. Trudniej jest także przyciągać inwestorów zagranicznych do lokowania kapitału i budowy zakładów w tym regionie. Nie dbamy tylko o bezpieczeństwo Polski czy regionów sąsiadujących z Federacją Rosyjską czy Białorusią – strzeżemy granic Unii Europejskiej – dodaje Kuchciński.

Elbląg od granicy z obwodem królewieckim dzieli 50 kilometrów. To dobre miejsce, by pokazać, na czym polegają zagrożenia, zarówno gospodarcze, jak i militarne. Jednocześnie realizujemy ważny projekt dotyczący odporności gospodarczej. Mam na myśli rozbudowę portu. Gdyby nie ta inwestycja, inwestorzy z zewnątrz nie pojawialiby się w Elblągu ze względu na wspomniane zagrożenia. Taka inwestycja może być „szczepionką”, wzmacniającą odporność regionu i stanowić przykład, jak przeciwdziałać wykluczeniu gospodarczemu

– zaznaczył prezydent Elbląga Michał Missan.

Region warmińsko-mazurski, jak podkreślali samorządowcy i politycy, liczy na jeszcze większe niż dotąd wsparcie UE.

Dzięki takim wydarzeniom udaje się przekonywać polityków europejskich, że bezpieczeństwo Europy zależy dziś od bezpieczeństwa jej wschodnich granic oraz regionów granicznych, szczególnie tych położonych przy granicy z Rosją i Białorusią. Nasze działania z ostatnich miesięcy przyniosły konkretne efekty – zarówno w Parlamencie Europejskim, jak i Komisji Europejskiej. Pierwsze z nich pojawiły się podczas przeglądu śródokresowego funduszy, gdzie regiony graniczne uzyskały dodatkowe preferencje i nowe priorytety inwestycyjne. Otrzymaliśmy także dodatkowe środki na wzmocnienie granicy z Rosją i Białorusią. Tarcza Wschód stała się elementem strategicznego planu obronnego UE, a mechanizm SAFE, szeroko dziś dyskutowany, daje nam niemal 44 mld euro na działania obronne

– podkreślił poseł do Parlamentu Europejskiego Jacek Protas.

Szansą na kolejne inwestycje w bezpieczeństwo regionu ma być również nowa perspektywa finansowa UE na lata 2028–2034. – Nowa perspektywa będzie dosłownie za chwileczkę. Walczymy bardzo mocno, żeby zapewnić sobie lepsze warunki – dodał europoseł.

Rozpoczynamy intensywne prace, aby strategia przełożyła się na konkretne rozwiązania i mechanizmy, które pozwolą wykorzystać nowe środki europejskie i zmierzyć się z problemami wynikającymi z zamknięcia granic, wojny i sankcji. Przed nami dużo pracy. Nadal potrzebujemy środków na rozwój infrastruktury, by konkurować z regionami położonymi bliżej zachodniej granicy. Musimy być dobrze przygotowani infrastrukturalnie i mieć nowe instrumenty, które będą nas wyróżniały. W Europie funkcjonuje pojęcie „prawa do pozostania” tu, gdzie się urodziło – oznacza ono tworzenie warunków do życia porównywalnych z innymi regionami. Dziś takich warunków nie mamy, stąd spadek liczby mieszkańców Braniewa i ich odpływ. Musimy stworzyć mieszkańcom lepsze warunki do życia, aby nie szukali swojego miejsca gdzie indziej

– mówił Jacek Protas.

– Bardzo ważnym elementem w tej perspektywie są także kwestie bezpieczeństwa, w tym militarnego. Kluczowe jest tu pojęcie „dual use” – inwestycji, które w czasie pokoju służą mieszkańcom, a w czasie zagrożenia mogą być wykorzystywane przez wojsko i służby ochrony ludności. Będziemy mogli budować np. schrony pod halami sportowymi, parkingi podziemne o wzmocnionej konstrukcji, a także wzmacniać mosty i drogi – wyjaśnił.

CIVEX to Komisja Obywatelstwa, Sprawowania Rządów, Spraw Instytucjonalnych i Zewnętrznych (ang. Commission for Citizenship, Governance, Institutional and External Affairs). Jest to jedna z sześciu stałych komisji tematycznych działających w ramach Europejskiego Komitetu Regionów – instytucji Unii Europejskiej, skupiającej przedstawicieli władz samorządowych z wszystkich krajów członkowskich.