Czy wjazd w dziurę mógł uszkodzić amortyzator samochodu?

Mocne uderzenie koła w ubytek w nawierzchni zdarza się każdemu kierowcy, szczególnie jesienią, gdy wcześnie zapada zmrok, a jezdnia jest mokra. Po takim zdarzeniu nie zawsze wiadomo, czy samochód wymaga naprawy. Poniżej wyjaśniamy, co należy sprawdzić bezpośrednio po uderzeniu, które objawy wymagają wizyty w warsztacie oraz kiedy wymiana amortyzatorów jest rzeczywiście konieczna.

 

 

Dlaczego jesienią i zimą łatwiej trafić w dziurę

 

Na Warmii i Mazurach jesień przynosi częste opady. Woda wypełnia ubytki w asfalcie i ukrywa ich głębokość, przez co płytkie zagłębienie trudno odróżnić od głębokiej wyrwy o ostrych krawędziach. Zimą temperatura często waha się wokół zera. Woda w pęknięciach nawierzchni zamarza, zwiększa swoją objętość i rozsadza asfalt, a po kilku takich cyklach niewielka rysa może przekształcić się w dziurę.

 

Warunki pogodowe nie powodują uszkodzeń amortyzatorów, zwiększają jednak ryzyko silnego i niespodziewanego uderzenia koła.

 

 

Pojedyncze uderzenie a naturalne zużycie

 

Amortyzator pracuje nieprzerwanie i jest przystosowany do typowych nierówności drogi, a jego skuteczność spada stopniowo. Jak wskazują dane o amortyzatorach publikowane przez sklep z częściami samochodowymi AUTODOC, orientacyjna żywotność amortyzatorów przednich wynosi od 60 do 100 tys. km, a tylnych od 80 do 120 tys. km, przy czym zły stan dróg może ten okres skrócić. Przednie amortyzatory zużywają się zazwyczaj szybciej ze względu na większe obciążenie. W około 80% samochodów osobowych na przedniej osi stosuje się kolumny MacPhersona, w których amortyzator przenosi również siły boczne.

 

Pojedyncza dziura w większości przypadków nie niszczy amortyzatora. Przy bardzo silnym uderzeniu może jednak dojść do uszkodzenia uszczelnienia, mocowania górnego lub odboju, a w skrajnych sytuacjach także tłoczyska. W przypadku amortyzatora już wcześniej zużytego uderzenie może jedynie ujawnić istniejący problem.

 

 

Oględziny bezpośrednio po zdarzeniu

 

Po silnym uderzeniu zaleca się zatrzymać pojazd w bezpiecznym miejscu i sprawdzić koło, które przyjęło uderzenie.

 

• Opona. Wybrzuszenie na jej boku świadczy o uszkodzeniu konstrukcji wewnętrznej. Takiej opony nie należy dalej używać, nawet jeśli utrzymuje ciśnienie.

• Felga. Wgniecenia i pęknięcia rantu mogą prowadzić do utraty powietrza oraz bicia koła.

• Ciśnienie. Należy sprawdzić komunikaty czujników lub zmierzyć ciśnienie na najbliższej stacji.

• Prowadzenie. Warto zwrócić uwagę na ściąganie pojazdu, krzywe ustawienie kierownicy, drgania oraz nowe odgłosy.

 

Kierowcy, którzy zamierzają ubiegać się o zwrot kosztów od zarządcy drogi, powinni wykonać zdjęcia dziury i uszkodzeń oraz zanotować miejsce i godzinę zdarzenia.

 

 

Objawy, które mogą wskazywać na amortyzator

 

Zmiana w zachowaniu samochodu po uderzeniu nie musi oznaczać uszkodzenia amortyzatora. Energia uderzenia rozkłada się na kilka elementów jednocześnie, dlatego ten sam objaw może mieć różne źródła. Często pierwsze obrywają opona i felga, a dopiero w dalszej kolejności elementy zawieszenia i układu kierowniczego. Poniższe zestawienie pomaga wstępnie ocenić, które podzespoły warto wskazać mechanikowi podczas wizyty w warsztacie.

 

 

Jak wynika z zestawienia, większość symptomów może dotyczyć kilku elementów naraz. Dla amortyzatora charakterystyczne jest przede wszystkim przedłużające się kołysanie nadwozia po przejechaniu nierówności. Ma to znaczenie dla bezpieczeństwa, ponieważ koło gorzej utrzymuje kontakt z nawierzchnią, co jest szczególnie odczuwalne na mokrej drodze.

 

 

Test odbicia i kontrola szczelności

 

Najprostszym sposobem wstępnej oceny jest test odbicia. Należy mocno nacisnąć nadwozie nad kołem i gwałtownie je zwolnić. Sprawny amortyzator powinien ustabilizować pojazd po około jednym lub półtora wahnięcia, natomiast dwa, trzy odbicia lub więcej są wyraźnym sygnałem zużycia. Test ma jednak charakter orientacyjny. Siła nacisku ręki jest niewielka w porównaniu z obciążeniami podczas jazdy, a współczesne amortyzatory gazowe pracują pod ciśnieniem do około 10 barów w konstrukcjach dwururowych oraz od 20 do 30 barów w jednorurowych. Prawidłowy wynik testu nie wyklucza więc osłabionego tłumienia.

 

Istotną wskazówką jest stan obudowy amortyzatora. Wyraźnie mokra, pokryta brudem powierzchnia świadczy o nieszczelności. Lekki nalot oleju nie musi oznaczać awarii, jednak świeży wyciek zauważony po silnym uderzeniu powinien skłonić do kontroli. Podczas badania technicznego poważny wyciek lub brak tłumienia może zostać zakwalifikowany jako usterka istotna albo niebezpieczna. Wiarygodną ocenę zapewnia dopiero badanie na testerze zawieszenia, oględziny na podnośniku oraz jazda próbna.

 

 

Kiedy wystarczy kontrola, a kiedy konieczna jest wymiana

 

Jeżeli po uderzeniu pojazd prowadzi się prawidłowo, a nie występują nowe odgłosy ani wycieki, zwykle wystarczy obserwacja. Zaleca się jednak kontrolę zawieszenia co 15 do 20 tys. km, a po przekroczeniu około 60 tys. km przy każdym przeglądzie. Okres przed zimą jest do tego szczególnie odpowiedni.

 

W przypadku potwierdzonej usterki amortyzatory wymienia się parami na jednej osi, aby zapewnić jednakowe tłumienie po obu stronach pojazdu. Przy kolumnach MacPhersona zazwyczaj wymienia się również mocowanie górne, a po wymianie przednich amortyzatorów konieczne jest ustawienie geometrii kół. Przed zakupem warto porównać amortyzatory dopasowane do konkretnego modelu i wersji silnikowej pojazdu.

 

Jedno uderzenie nie oznacza automatycznie kosztownej naprawy. Jeżeli jednak zachowanie samochodu uległo zmianie, kontrolę zawieszenia należy przeprowadzić przed nadejściem zimy.